Vliegend hert in Europa | INBO Jaarverslag

Vliegend hert (foto Yves Adams/ Vilda)

Vliegend hert in Europa

Het vliegend hert is de grootste Europese kever, en komt verspreid voor in bijna heel Europa tot Zuid-Scandinavië. Doordat oude loofbossen met veel liggend dood hout verdwijnen, gaat deze kever in grote delen van Europa achteruit.

Recente en historische veranderingen in de grootte en geografische afkomst van populaties liggen verborgen in de genetische variatie binnen en tussen populaties. Voor het vliegend hert onderzochten we aan de hand van de geografische verdeling van genetische variatie op het COI-gen de migratieroutes waarlangs het vliegend hert Europa heeft gekoloniseerd sinds het Laat-Pleistoceen. Toen de boomloze steppes van de Pleistocene ijstijden zich geleidelijk omvormden tot gematigd loofbos kon de soort in het kielzog van loofbomen volgen. Genetisch onderzoek maakt het mogelijk om grote genetische eenheden af te bakenen die bij voorkeur afzonderlijk beheerd worden. 

We bestudeerden de genetische variatie in de DNA-sequentie van het COI-gen, een mitochondriaal gen dat relatief snel muteert. We verzamelden recente stalen uit nagenoeg het volledige verspreidingsgebied in Europa.  

De verwantschap tussen alle DNA-sequenties van Europese  individuen van vliegend hert kan in een netwerk worden weergegeven dat aangeeft hoe elke DNA-sequentie van een andere is afgeleid door mutaties. De gegevens tonen aan dat er twee hotspots van genetische diversiteit zijn in Europa: Italië en Griekenland-Bulgarije. Nagenoeg alle individuen uit West-, Centraal- en Zuidwest-Europa vinden hun oorsprong in één enkel Italiaans refugium. Herkolonisatie gebeurde dus vanuit één regio in Italië in westelijke, noordelijke en oostelijke richting (Figuur). Een populatie in Midden-Italië herbergt daarentegen genetisch sterk verschillende individuen. Griekenland-Bulgarije vertegenwoordigen een ander refugium, vanwaar geen duidelijke expansie naar de rest van Europa is gebeurd.

Karen Cox, Arno Thomaes, Koen De Gelas, Gloria Antonini (1), Deborah Harvey (2), Joachim Mergeay 

(1) Department of Animal and Human Biology, Sapienza University of Rome, Via A. Borelli 50, I-00185 Rome, Italy, (2) School of Biological Sciences, Royal Holloway, University of London, Egham, Surrey, UK

Figuur

Geografische verspreiding van de drie grote genetische afgescheiden groepen van vliegend hert. Stippellijn: zuidgrens van permafrost tijdens laatste Glaciaal Maximum. (Her)kolonisatie van Europa is hierna gebeurd vanuit Midden-Italië (blauwe pijlen).

Geografische verspreiding van de drie grote genetisch afgescheiden groepen van vliegend hert. Stippellijn: zuidgrens van permafrost tijdens laatste Glaciaal Maximum. (Her)kolonisatie van Europa is hierna gebeurd vanuit Midden-Italië (blauwe pijlen).